​​

Statement : | Sango, English, Français

Maloba ya Procureure ya Cour pénale internationale, Mme Fatou Bensouda, na maye matali condamnation ya M. Jean-Pierre Bemba : « Likambo oyo elakisi ntina mpenza ya kosilisa libela mbeba ya kolala bato na makasi oyo ezalaka bibundeli na kati ya bitumba »

Audio visual
YouTube (for viewing)
Video (MPEG-4) for download
Audio (MPEG-3) for download


Condamnation ya M. Jean-Pierre Bemba lelo, mpo akokaki te kopekisa mpe kopesa etumbu na mapinga oyo ezalaki na nse ya bokonzi naye, mpona kolala bato na makasi, koboma mpe kozua biloko ya bato, elakisi eloko moko ya motuya na nzela oyo molai ya boluki bosembo mpona bato oyo bazokisamaki na ya mobulu ya kobanda 2002 tii 2003 na mboka République Centrafricaine (« RCA »).

Uta ebandili ya bosambisami ya likambo oyo, molende nabiso etikala koningana ata moke te, mpe ntina nabiso ezalaki polele: tokanaka toyeba bosolo na nzela ya boluki bilembo na lipanda lionso mpe na bosomi, mpe kofunda moto oyo azaliki mokonzi na kati na mbeba oyo minene esalemaki, lokola kolala bato na makasi, kobuka mibeko na kati ya mboka RCA contre mibali, basi mpe bana oyo bazalaki na moto ya kusunga bango te. Tolongi na ntina nabiso.  Bosembo mpona bato oyo bazokaki na mboka RCA nde ezalaki ntina na biso moko kaka mpe ya yambo mpenza na kati ya likambo oyo.

Procureure abengisaka bato 40 oyo bazokaki na kati ya likambo mpe apesaki mokama ya mikanda ya bilembo ya mbeba oyo ya somo bato ya M. Bemba basalaka na sanza mitano ya lisalisi na bango mpe bitumba ya somo, mpe bokobi ya bokonzi ya Bemba likolo na mapinga ya Mouvement de Libération du Congo (« MLC ») na kati ya mboka RCA. Na kati ya bisika oyo bazalaki kokonza, bato ya M. Bemba na lolenge na bango bazuaki biloko na bato na baquartiers mpe balalaka na makasi mokama ya basi na mboka mobimba. Batikalaka mpe koboma bana mboka wana oyo batelemelaka bolali bato na makasi mpe kozua biloko ya bato. Mikanda na kati ya likambo oyo ezali na bato oyo bazokaki koleka bato 5.000. 

Bokatami bwa likambo oyo elakisi  botalami malamu bwa likambo  na bazuzi misato oyo bandimelaki epai moko te, kotala bilembo nyonso oyo Procureure na ba avocats ya moto oyo afundamaki bapesaki, mpe bilembo na maloba ya bato oyo bazokisamaki oyo bazalaki na kati ya likambo oyo na nzela ya balobeli na bango. Na suka ya koyoka mekemeke likambo oyo na bosembo mpe bonsomi, bazuzi bamonaki ete mbeba oyo Procureure afundaki esalemaki na mapinga ya MLC mpe bamonaki ete M. Bemba azali coupable na kati ya mabe oyo esalemaki ntembe ezali ata moke te. 

Bokatami bwa likambo oyo lelo elingi koloba ete M. Bemba akokaki te, lokola mokonzi mpe mokambi ya mapinga ya MLC, kopekisa mpe kokonza baoyo bazalaki na nse ya bokonzi naye basala mbeba minene te mpe soki basali yango esengeli bazua etumbu. M. Bemba atindaki kaka te basoda naye bakende kosunga Mokonzi ya République centrafricaine, akonzaki kaka te bitumba oyo  ezalaki na mapinga mosusu. Kasi eloko oyo ye asalaki ezali nde kotika mapinga naye bakende na kati ya bana mboka République centrafricaine, esika basalaki makambo ya somo, ya kozua biloko ya bato, kolala bato na makasi mpe koboma.

Ata ndenge bosolo ya mbeba oyo esalemaka ezali somo, esengeli tosepela na ntina ya bonene bwa bokatami bwa likambo oyo. Eleko bokatami bwa likambo oyo elakisi ezali ete bacommandants bazali ba responsables ya misala mapinga nabango basalaka. Wana nde eloko ya motuya na ndenge likambo oyo ekatami, mpo ete bacommandants to bakonzi to ba oyo bazali kokamba bato bazali na baobligations engebene na mibeko likolo na mapinga na bango ata tango batindami na mboka mopaya. Bakoki kozua litomba te na bokonzi na bango mpe komipesa bango moko to mapinga na bango, bokonzi oyo moto moko te akoki kotuna na oyo etali bomoi mpe bozali ya bana mboka. Bazali na obligation engebene na mibeko mpona kokamba mpe kotala mapinga na bango – koteya bango malongi ya kokoka mpe ete mapinga na bango, basala mbeba ya minene minene te.

Mapinga ya M. Bemba basalaki mbeba ya somo contre bana mboka. Kino mokolo mwa lelo, mibali, basi mpe bana oyo babikaki bazali kaka kotungisama na somo ya  makanisi ya makambo oyo ekomela bango, mpe oyo bamonaki ezali kosalema na bato mosusu oyo bazokaka. Bomoi ya bato ebele ebebisama mpona ba mbula ebele mpe ekozua mabota ebele mpo ete bato wana babika.

Likambo oyo ezali mpe na litomba monene mpo ete ezali kolakisa ntina monene ya kosilisa penza mbeba ya kolala bato na makasi oyo ezalaka lokola bibundeli ya bitumba na kati ya bitumba na nzela ya kofunda bakonzi oyo bazangi kosala mosala na bango malamu mpe kobatela ba responsabilités na bango na lolenge elongobani. Bitumba oyo ya somo, oyo mapinga ya M. Bemba basalaki na kati ya mboka RCA ezokisaki bato ebele mpe balandelaki mingi mingi bana mboka. Na kati ya likambo oyo motuya ya bana mboka oyo balaliwaki na makasi eleki ba oyo babomaki. Bitumba oyo ezalaki na ba conséquences ya somo oyo esalaki ete ba victimes bazala ebele. Bosembo esali mosola mwa ntina. Esengeli tokoba na kofunda mpe kolandela ba oyo bazali kosala mbeba ya lolenge oyo kino makambo yango ekosalema lisusu te.

Résultat ya lelo ezali ndakisa mosusu oyo emonisi molende na ngai moko mpe oyo ya Bureau na ngai mpona kosalela penza Statut ya Rome na kati ya bitumba contre kolala bato na makasi. Tokolemba ata moke te mpona kokoba kolandela mpe kofunda mbeba ya lolenge oyo ya somo na makambo ekoya na sima. Esika bato mosusu balingi kozipa mbeba ya boye, ngai, na mosala mwa ngai mwa Procureur, esengeli bongo nakoba mpe kobeta sete likolo na yango.

Na sima ya bokati likambo oyo monene, bazuzi bakotala sikoyo etumbu oyo esengeli na M. Bemba. Bureau na ngai ekobongisa sikoyo bosambi mpona etumbu oyo ekolanda mibeko ya Statut ya Rome.

Ezali ya solo elikya na ngai ete condamnation oyo ekokitisa mitema ya bavictimes ya M. Bemba, na kati nabango tozali naba oyo banyokwamaki na kati ya mbeba ya kolaliwa na makasi. Nakolikya ete ekosunga mpona kokebisa mbeba ya lolenge oyo na bambula ezali koya mpo ete makambo yango ekomela bato mosusu te.

Bobosana eloko oyo te: lelo ezali mokolo moko mwa ntina mpona na bosembo bwa bikolo binso

Source : Office of the Prosecutor